Wystawa „Skarby starożytnej Basilicaty”, goszcząca obecnie w siedzibie Włoskiego Instytutu Kultury w Warszawie, pozwala podziwiać wspaniałe artefakty, z których część powstała dzięki obróbce bursztynu. I właśnie tej cennej żywicy poświęcona jest konferencja „Bursztynowy szlak”, którą poprowadzi dr Mateusz Cwaliński.
Począwszy od przełomu trzeciego i drugiego tysiąclecia p.n.e. bursztyn bałtycki zaczął rozprzestrzeniać się za sprawą różnych ludów poza strefę swojego naturalnego występowania. Drogi, którymi transportowano ów surowiec tradycyjnie nazywa się „szlakami bursztynowymi”, a ich przebiegi rekonstruuje się na podstawie map dystrybucji zabytków bursztynowych znanych ze stanowisk archeologicznych. Warto jednak pamiętać, że przedmioty te jedynie pośrednio informują nas o złożonym zjawisku, jakim była cyrkulacja bursztynu, a określenie „szlaki” należy traktować jako metaforę, gdyż znaleziskom tym zwykle nie towarzyszą ślady prawdziwych dróg we współczesnym rozumieniu. Dopiero w odniesieniu do czasów antycznych dysponujemy źródłami pisanymi opisującymi przepływ bursztynu między barbarzyńską a rzymską częścią Europy, który częściowo odbywał się za pośrednictwem sieci drogowej w obrębie cesarstwa.
Archeolodzy wyodrębnili kilka szlaków bursztynowych, spośród których najistotniejszym z perspektywy dziejów był ten mający swój początek u południowych brzegów Bałtyku (niekiedy lokalizowany dokładniej w Zatoce Gdańskiej lub na Półwyspie Sambijskim), prowadzący w poprzek Europy Środkowej (przez tereny Polski, Niemiec, Czech, Austrii), przez Alpy i wzdłuż Adriatyku ku Włochom, Bałkanom oraz Grecji. Zaczął on być używany w celu transportu bursztynu począwszy od środkowej epoki brązu (XVI-XIV w. p.n.e.) i rolę tę pełnił aż do okresu największego rozkwitu handlu bursztynem bałtyckim w I i II w. n.e., kiedy to celtyckie i germańskie plemiona zasiedlające Europę Środkową oraz nadbałtyckie wybrzeża dostarczały go do Cesarstwa Rzymskiego, w zamian otrzymując wyroby pochodzenia rzymskiego, m.in. uzbrojenie, biżuterię, naczynia ceramiczne lub zapłatę w rzymskich monetach.
Dr Mateusz Cwaliński
Urodzony w 1988 r. w Gdyni. Ukończył studia archeologiczne 1, 2 i 3 stopnia na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W 2021 r. uzyskał tytuł doktora na podstawie obronionej rozprawy pt. Nadadriatycka odnoga szlaku bursztynowego w epoce brązu. Praca ta powstała w wyniku badań przeprowadzonych przez autora w latach 2016-2020 na terenie Włoch i Bałkanów, na co uzyskał on wsparcie finansowe w postaci grantu Narodowego Centrum Nauki. Została ona opublikowana w 2023 r. nakładem wydawnictwa Peter Lang jako Amber in the circum-Adriatic Bronze Age. Od 2021 r. zatrudniony w Instytucie Archeologii Uniwersytetu Gdańskiego. W badaniach naukowych koncentruje się na epoce brązu, w szczególności wymienianie bursztynu bałtyckiego w ramach dalekosiężnych kontaktów kulturowych.
Prosimy zarezerwować miejsce wypełniając poniższy formularz.
Konferencja odbędzie się w języku polskim z tłumaczeniem na język włoski.
Rezerwacja nie jest już możliwa