Życie miasta Aquileia, w czasie ponad sześciu wieków jakie minęły od jego założenia w 181 r. p. Ch., na północnym krańcu Adriatyku, do jego końca, tradycyjnie zbiegającego się ze zniszczeniami Attylli w 452 r., świetnie prezentuje parabolę ważnego miasta rzymskiego, które zaczyna od zdobyczy wojskowych, poprzez penetrację ekonomiczną i kulturową po niej następującą. Widać tu w jakim stopniu zmienia się rola kolonii, idąc śladem Imperium, nie tracąc przewagi na dotyczących jej terenach. Paola Ventura jest archeologiem i Kierownikiem Działu Dziedzictwa archeologicznego w Soprintendenza Archeologia, Belle Arti e Paesaggio regionu Friuli Venezia Giulia.