Odwiedzenie dziś miejsc, w których ponad osiemdziesiąt lat temu dokonano zagłady europejskich Żydów i zobaczenie ich na własne oczy, pozwala dostrzec, w jaki sposób kultura próbuje znaleźć odpowiedź na porażkę i radykalny upadek samej kultury, państwa prawa oraz – w ostatecznym rozrachunku – człowieczeństwa. Jak zmierzyły się z Zagładą sztuka i architektura, tradycyjnie powołane do nadawania formy pamięci i ku przestrodze?
Na to pytanie próbuje udzielić częściowej odpowiedzi strona internetowa Lager-Reise – Podróż przez sześć byłych nazistowskich obozów zagłady we współczesnej Polsce, której celem jest przede wszystkim ukazanie aktualnego stanu miejsc zagłady oraz form upamiętnienia realizowanych w tych przestrzeniach: wystaw, pomników, muzeów, inicjatyw pedagogicznych, artystycznych i kulturalnych, często nieznanych szerokiej publiczności.
Projekt Lager-Reise jest w trakcie tworzenia, dlatego 26 stycznia 2026 roku we Włoskim Instytucie Kultury w Warszawie nie zaprezentujemy jego ostatecznej formy. Autorki – Laura Quercioli i Elżbieta Janicka – przedstawią to, co ma być początkiem pewnej refleksji. W spotkaniu wezmą również udział: Marta Jabłońska z Muzeum w Majdanku, Bożena Keff – poetka i pisarka, antropolog Stanisław Obirek, Zuzanna Schnepf-Kolacz, wicedyrektorka Żydowskiego Instytutu Historycznego, oraz Francesco M. Cataluccio, eseista i pisarz.
ELŻBIETA JANICKA
Wykładowczyni uniwersytecka, fotografka i eseistka. Absolwentka Université Paris VII Denis Diderot (1994) oraz Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi (1998). Stopień doktora uzyskała w 2004 roku, a habilitację w 2021 roku na Uniwersytecie Warszawskim. Jej działalność naukowa i artystyczna poświęcone są zagadnieniom antysemityzmu i Zagłady.
LAURA QUERCIOLI
Profesorka literatury i kultury polskiej na Uniwersytecie w Genui. Zajmuje się kulturą żydowsko-polską oraz formami przekazu pamięci w literaturze i sztukach wizualnych. Kierowniczka projektu o znaczeniu krajowym (PRIN) Conceptualising and Representing the “Other” in the Polish, Ukrainian, Jewish and Yiddish Cultural Fields (2024–2025).
Lager-Reise jest częścią projektu PRIN PNRR 2022 Conceptualising and Representing the ‘Other’ in the Polish, Ukrainian, Jewish and Yiddish Cultural Field, Cup D53D23019980001, kod P2022ZJFX9.